ادامه آمده است : زمانى كه امام از خطر دستگيرى و شهادت خود به دست هادى عباسى آگاه شد و تهديدهاى او را شنيد ، در حق وى نفرين كرد و چندى بعد خبر مرگ او به مدينه رسيد . « 1 » در واقع ما نيز يقين نداريم كه قيام شهيد فخ به امر امام كاظم عليه السّلام بوده باشد ؛ گرچه مىتوان پذيرفت كه قيام فخ ، در رديف سالم‌ترين قيامهاى علويان بر ضد عباسيان است . گفتنى است كه شيعيان زيدى كه جناح تندروى شيعه محسوب مىشدند ، اظهار مىكردند كه امام صادق عليه السّلام اعتقاد به جهاد ندارد . امام در پاسخ مىفرمود : و لكن لا ادع علمى الى جهلهم ( من علمم را به جهل آنان وانمىگذارم ) . امّا دربارهء قيامهاى زيدى بايد گفت ، اين قيامها گرچه از روى صداقت و خلوص نيّت صورت مىگرفت و گاهى رهبران آنها اشخاصى عالم و فاضل و فداكار بودند ، امّا به دلايل مختلف سياسى و على رغم گستردگى و كثرتشان ، كار اينها بىثمر بود . آنها دست كم در عراق كمترين موفقيتى به دست نياوردند . شيعيان امامى كه موافقتى با اين قيامها نداشتند ، در اين مسأله با آنها درگير شده و ميان آنها اختلافاتى پديد آمد . شركت اماميان در اين قيامها به خصوص با توجه به اختلافات عميقى كه به تدريج بين زيديه و آنها به وجود آمد ، درست نبود ؛ زيرا رهبرى زيديها را كسانى غير از امامان شيعه به عهده داشتند . اختلافات ميان زيديها و شيعه احتمالا از زمان خود زيد آغاز شده و در جريان نفس زكيه به اوج خود رسيد ، تا آنجا كه همكارى زيديها و شيعه را بسيار مشكل ساخت ؛ زمانى كه شهيد فخّ قيام كرد ، اكثريت علويان مدينه در آن قيام شركت كردند ، امّا موسى بن جعفر عليه السّلام نه تنها در آن شركت نكرد بلكه شكست و شهادت حتمى او را نيز به وى گوشزد نمود . « 2 » شهيد فخّ مدتها در انديشهء قيام بود . آنچه سبب تعجيل وى شد ، شدت فشارهاى وارده بر علويان از سوى هادى عباسى بود . حاكم مدينه كه شخصى از خاندان خليفه دوم بود ، دربارهء علويان سختگيرى فراوان كرد . اين مسأله سبب شد تا

--> ( 1 ) . نك : المناقب ، ابن شهر آشوب ، ج 2 ، ص 370 ؛ عيون اخبار الرضا ج 1 ، ص 79 . دعاى مفصلى كه امام با رسيدن خبر تهديد از جانب خليفه خوانده ، معروف به جوشن صغير است كه در كتب ادعيه وارد شده است . ( 2 ) . مقاتل الطالبيين ، صص 298 - 297